Πως οι Ιταλοί ξέχασαν να μιλούν σωστά Ιταλικά
March 10, 2015 (No Comments) by Alxs

150306152248-dante-alighieri-exlarge-169

Τι πάθανε οι Ιταλοί; Πως γίνεται ένας ολόκληρος λαός να γυρίζει την πλάτη του σε ένα από τα θεμελιώδη συστατικά της δικής του κουλτούρας του αλλά και ολόκληρου του Δυτικού Πολιτισμού, τα Λατινικά; Γιατί τρίζουν τα κόκκαλα του Δάντη όταν παρουσιαστές της Ιταλικής τηλεόρασης μιλούν;

Δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο η υποβάθμιση της παιδείας και η ολοένα και πιο κακή χρήση της γλώσσας. Μπορεί στην Ελλάδα να υπάρχουν ανησυχίες ότι σταματήσαμε να μαθαίνουμε Αρχαία Ελληνικά και η αρχαία τραγωδία να ταυτίζεται με εκδρομή Σάββατο βράδυ στην Επίδαυρο για να δούμε τον Σάκη, φαίνεται ωστόσο ότι δεν είμαστε μόνοι σε αυτήν την κάθοδο. Και οι γείτονές μας στα δυτικά έχουν ανάλογα θέματα όπως π.χ. έχουμε εμείς με τα greeklish.

Επειδή με τους φίλους μας τους Ιταλούς έχουμε ένα ακόμη σημαντικό κοινό, μία πλουσιότατη γλωσσική κληρονομιά μείζωνος σημασίας όχι μόνο για εμάς τους ίδιους, αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο, το θέμα που εγείρεται έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η Σύλβια Μαρκέτι, δημοσιογράφος και συγγραφέας από την Ρώμη, δημοσιεύει στο CNN μία καταγγελτική επιστολή σε σχέση με το κακό επίπεδο των γλωσικών ικανοτήτων των συμπατριωτών της αλλά και με την υποβάθμιση της σημασίας των Λατινικών στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας.

«Είτε το πιστεύτετε είτε όχι, η χώρα των Λατινικών, εκ των οποίων προέρχονται και πολλές άλλες Ευρωπαϊκές γλώσσες, γίνεται αγράμματη.

Όχι μόνο οι Ιταλοί έχουν από καιρό ξεχάσει τη γλώσσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά ολοένα και λιγότερο γνωρίζουν πως να μιλούν και να γράφουν σωστά Ιταλικά.

Ρίχνοντας μια πιο προσεκτική ματιά σε φόρουμ και ιστοσελίδες Ιταλικής γλώσσας, γίνεται προφανές ότι οι Ιταλοί δεν γνωρίζουν την γραμματική τους και δεν μπορούν ούτε καν να χρησιμοποιήσουν τα ρήματα σωστά.

Στις ηλικίες των 15 ετών, οι Ιταλοί φοιτητές κατατάσσονται τελευταίοι ως προς το επίπεδο εκπαίδευσης ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ και η Eurostat αναφέρει ότι η Ιταλία έχει το χαμηλότερο ποσοστό πτυχιούχων στις ηλικίες 30-34 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επίσης, τα ΜΜΕ αντικατοπτρίζουν την κοινωνία. Τα απογευματινά δελτία ειδήσεων είναι γεμάτα με εκφωνητές και σχολιαστές που κάνουν γραμματικά λάθη αλλά και προφέρουν λάθος τις λέξεις. Πως είναι δυνατόν η χώρα του Δάντη να έγινε η χώρα της άγνοιας και θα καταφέρουν τα σχέδια της κυβέρνησης για εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις να βελτιώσουν την κατάσταση;

Η κατακρήμνιση των γλωσσικών ικανοτήτων είναι μία τάση που παρατηρείται σε όλο τον Δυτικό κόσμο, αλλά το γεγονός ότι αυτό συμβαίνει στην Ιταλία, την πατρίδα κάποιων από τα παλιότερα Πανεπιστήμια στον κόσμο είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Οι Ρωμαίοι είχαν χτίσει μια αυτοκρατορία που την ένωνε η λατινική γλώσσα, αλλά φαίνεται ότι οι Ιταλοί έχουν απωλέσει αυτής της κληρονομιάς. Αυτοί που κάποτε αγαπούσαν τα γράμματα και την γραμματική, εραστές της ποίησης, εμμονικοί ρήτορες και μεγάλοι φιλόσοφοι, έχουν τώρα ξεχάσει τι είναι ένα κλινόμενο ρήμα, συγχέουν τα επίθετα με τα ουσιαστικά και γράφουν το όνομα Machiavelli (Μακιαβέλι) με διπλό cc (λανθασμένα Macciavelli). Επιπλέον, δεν γνωρίζουν πως να χωρίσουν τις λέξεις σε συλλαβές.

Θα μπορούσε βέβαια κάποιος να πει ότι τα Ιταλικά είναι δύσκολη γλώσσα, μια από τις πιο περίπλοκες στον κόσμο. Αυτό ωστόσο δεν είναι δικαιολογία. Οι φθίνουσες γλωσσικές ικανότητες των Ιταλών ανάγεται πλέον σε εθνικό συναγερμό. Δεν είναι μόνο οι τεμπέληδες μαθητές υπεύθυνοι. Το ποσοστό των δικηγόρων που πατώνουν στις εξετάσεις για το δικαστικό σώμα γίνεται κάθε χρόνο όλο και πιο τρομακτικό.

Όταν σπούδαζa, η πιο δύσκολη εξέταση ήταν αυτή στην Ιταλική φιλολογία και Ιστορία. Λίγοι από τους συμφοιτητές μου την είχαν περάσει με την πρώτη, ενώ άλλοι έπρεπε να προσπαθήσουν πολλές φορές ή απλά τα παρατούσαν.

Πως πέσαμε όμως τόσο χαμηλά;

Ένας λόγος φαίνεται να είναι η χρήση των smartphones και των SMS. Συντομογραφίες, λάθη στην πληκτρολόγηση και η εισαγωγή πολλών λέξεων από τα αγγλικά έχουν φτωχοποιήσει τις γλωσσικές δεξιότητες. Αλλά αυτή η εξήγηση από μόνη της δεν επαρκεί.

Η κατάργηση των Λατινικών από τα σχολεία βρίσκεται στη ρίζα του προβλήματος. Η γνώση Λατινικών βοηθάει στην εκμάθηση των Ιταλικών και άλλων Ευρωπαϊκών γλωσσών, καθώς επίσης και δίνει εφόδια στο μυαλό για να εισχωρήσει και σε άλλα πεδία γνώσεων. Δεν είναι μυστικό ότι η γνώση της πολύπλοκης δομής της πρότασης στα Λατινικά και των ιδιωμάτων είναι προσόν για τους μαθητές.

Μέχρι το 1970 τα Λατινικά διδάσκονταν στα δημοτικά και τα γυμνάσια: τα παιδιά μάθαιναν να μεταφράζουν έργα του Βιργίλιου χωρίς να χρησιμοποιούν λεξικό και να απαγγέλουν αποσπάσματα από τη «Θεία Κωμωδία» και από ποιήματα του Καρντούτσι, του Λεοπάρντι και του Μαντσόνι.

Σήμερα όμως, η διδασκαλία των Λατινικών περιορίζεται μόνο σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις στα Γυμνάσια και στα Λύκεια, ενώ στα πανεπιστημιακά τμήματα εξαρτάται από την σχολή. Η κρίση είναι επίσης υπεύθυνη για το μειωμένο ενδιαφέρον στις κλασσικές σπουδές. Οι εγγραφές στα κλασσικά Λύκεια, όπου διδάσκονται επίσης και Αρχαία Ελληνικά, είναι χαμηλή. Μόλις 31860 από συνολικά 530911 μαθητές γράφτηκαν φέτος σε αυτά.

Οι απέλπιδες προσπάθειες από μοντέρνους συγγραφείς να αναβιώσουν την κλασσική παιδεία μεταφράζοντας το «Δεκάμερο» του Μποκάτσιο και τον «Ηγεμόνα» του Μακιαβέλι στα σύγχρονα Ιταλικά δεν έφεραν σημαντικά αποτελέσματα. Ως τώρα, μόνο μία Ακαδημία στην Ρώμη – το Βιβάριουμ Νόβουμ – κατάφερε να φέρει την «νεκρή» γλώσσα πίσω από τον τάφο. Οι μαθητές εδώ μιλούν αποκλειστικά Λατινικά και μάλιστα αποβάλλονται αν πιαστούν να προφέρουν έστω και λίγες ιταλικές λέξεις. Αλλά η συγκεκριμένη Ακαδημία είναι εξαίρεση, η οποία μάλιστα θεωρείται και εκτός πραγματικότητας. Οι οικογένειες είναι πεπεισμένες ότι η γνώση Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών δεν θα βοηθήσει τα παιδιά τους να βρουν δουλειά, αυτό όμως είναι λάθος.

Το πρόβλημα έγκειται στο ότι οι μαθητές έχουν χάσει τη μνήμη τους, όχι στην πραγματικότητα αλλά μεταφορικά. Η «ars mnemonica», η τέχνη δηλαδή της εξάσκησης της μνήμης, αυτή η μάλλον βαρετή αλλά χρήσιμη τεχνική που επιβάλλει την παπαγαλία φράσεων, στίχων, ακόμη και ενός ολόκληρου έπους ανήκει πλέον στο παρελθόν. Όμως η εξάσκηση των πνευματικών δεξιοτήτων βοηθάει στην βελτίωση της ικανότητας γραφής.

Η πραγματικότητα είναι ότι η εκπαίδευση στην Ιταλία χρήζει επείγουσας αναθεώρησης. Μία σειρά από μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων χρόνων που επέφερε μειώσεις στα κονδύλια για την παιδεία και μείωση των ωρών διδασκαλίας Λατινικών κai Ιταλικών υποβάθμισε την ποιότητα της διδασκαλίας, ενώ οι Ενώσεις Εκπαιδευτικών ισχυρίζονται ότι είχε αρνητική επίδραση κai στην ικανότητα κατανόησης των κειμένων.

Ασφαλώς και πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση στην εκμάθηση των Λατινικών, αλλά με κάποιες καινοτομίες: όχι μέσω άχρηστων μεταφράσεων αλλά με ανοιχτές συζητήσεις και αναλύσεις αρχαίων κειμένων που είναι άξια της προσοχής μας ακόμη και σήμερα.

Και οι δάσκαλοι θα πρέπει όμως να κάνουν αλλαγές γιατί οι αντιλήψεις τους είναι απαρχειωμένες. Υπάρχουν “κακοί” μαθητές επειδή υπάρχουν “κακοί” δάσκαλοι. Οι μαθητές θέλουν να διαβάσουν κάτι περισσότερο από μία σύγχρονη νουβέλα κάθε μήνα. Θέλουν δασκάλους που είναι παθιασμένοι με τη δουλειά τους και όχι βαριεστημένους υπαλλήλους που περιμένουν την συνταξιοδότηση.

Η διδασκαλία της γλώσσας εξαρτάται από το βαθμό που είναι ελκυστική. Οφείλει να είναι σέξυ. Και τώρα δεν είναι».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

 

Πως οι Ιταλοί ξέχασαν να μιλούν σωστά Ιταλικά
March 10, 2015 (No Comments) by Alxs

150306152248-dante-alighieri-exlarge-169

Τι πάθανε οι Ιταλοί; Πως γίνεται ένας ολόκληρος λαός να γυρίζει την πλάτη του σε ένα από τα θεμελιώδη συστατικά της δικής του κουλτούρας του αλλά και ολόκληρου του Δυτικού Πολιτισμού, τα Λατινικά; Γιατί τρίζουν τα κόκκαλα του Δάντη όταν παρουσιαστές της Ιταλικής τηλεόρασης μιλούν;

Δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο η υποβάθμιση της παιδείας και η ολοένα και πιο κακή χρήση της γλώσσας. Μπορεί στην Ελλάδα να υπάρχουν ανησυχίες ότι σταματήσαμε να μαθαίνουμε Αρχαία Ελληνικά και η αρχαία τραγωδία να ταυτίζεται με εκδρομή Σάββατο βράδυ στην Επίδαυρο για να δούμε τον Σάκη, φαίνεται ωστόσο ότι δεν είμαστε μόνοι σε αυτήν την κάθοδο. Και οι γείτονές μας στα δυτικά έχουν ανάλογα θέματα όπως π.χ. έχουμε εμείς με τα greeklish.

Επειδή με τους φίλους μας τους Ιταλούς έχουμε ένα ακόμη σημαντικό κοινό, μία πλουσιότατη γλωσσική κληρονομιά μείζωνος σημασίας όχι μόνο για εμάς τους ίδιους, αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο, το θέμα που εγείρεται έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η Σύλβια Μαρκέτι, δημοσιογράφος και συγγραφέας από την Ρώμη, δημοσιεύει στο CNN μία καταγγελτική επιστολή σε σχέση με το κακό επίπεδο των γλωσικών ικανοτήτων των συμπατριωτών της αλλά και με την υποβάθμιση της σημασίας των Λατινικών στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας.

«Είτε το πιστεύτετε είτε όχι, η χώρα των Λατινικών, εκ των οποίων προέρχονται και πολλές άλλες Ευρωπαϊκές γλώσσες, γίνεται αγράμματη.

Όχι μόνο οι Ιταλοί έχουν από καιρό ξεχάσει τη γλώσσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά ολοένα και λιγότερο γνωρίζουν πως να μιλούν και να γράφουν σωστά Ιταλικά.

Ρίχνοντας μια πιο προσεκτική ματιά σε φόρουμ και ιστοσελίδες Ιταλικής γλώσσας, γίνεται προφανές ότι οι Ιταλοί δεν γνωρίζουν την γραμματική τους και δεν μπορούν ούτε καν να χρησιμοποιήσουν τα ρήματα σωστά.

Στις ηλικίες των 15 ετών, οι Ιταλοί φοιτητές κατατάσσονται τελευταίοι ως προς το επίπεδο εκπαίδευσης ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ και η Eurostat αναφέρει ότι η Ιταλία έχει το χαμηλότερο ποσοστό πτυχιούχων στις ηλικίες 30-34 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επίσης, τα ΜΜΕ αντικατοπτρίζουν την κοινωνία. Τα απογευματινά δελτία ειδήσεων είναι γεμάτα με εκφωνητές και σχολιαστές που κάνουν γραμματικά λάθη αλλά και προφέρουν λάθος τις λέξεις. Πως είναι δυνατόν η χώρα του Δάντη να έγινε η χώρα της άγνοιας και θα καταφέρουν τα σχέδια της κυβέρνησης για εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις να βελτιώσουν την κατάσταση;

Η κατακρήμνιση των γλωσσικών ικανοτήτων είναι μία τάση που παρατηρείται σε όλο τον Δυτικό κόσμο, αλλά το γεγονός ότι αυτό συμβαίνει στην Ιταλία, την πατρίδα κάποιων από τα παλιότερα Πανεπιστήμια στον κόσμο είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Οι Ρωμαίοι είχαν χτίσει μια αυτοκρατορία που την ένωνε η λατινική γλώσσα, αλλά φαίνεται ότι οι Ιταλοί έχουν απωλέσει αυτής της κληρονομιάς. Αυτοί που κάποτε αγαπούσαν τα γράμματα και την γραμματική, εραστές της ποίησης, εμμονικοί ρήτορες και μεγάλοι φιλόσοφοι, έχουν τώρα ξεχάσει τι είναι ένα κλινόμενο ρήμα, συγχέουν τα επίθετα με τα ουσιαστικά και γράφουν το όνομα Machiavelli (Μακιαβέλι) με διπλό cc (λανθασμένα Macciavelli). Επιπλέον, δεν γνωρίζουν πως να χωρίσουν τις λέξεις σε συλλαβές.

Θα μπορούσε βέβαια κάποιος να πει ότι τα Ιταλικά είναι δύσκολη γλώσσα, μια από τις πιο περίπλοκες στον κόσμο. Αυτό ωστόσο δεν είναι δικαιολογία. Οι φθίνουσες γλωσσικές ικανότητες των Ιταλών ανάγεται πλέον σε εθνικό συναγερμό. Δεν είναι μόνο οι τεμπέληδες μαθητές υπεύθυνοι. Το ποσοστό των δικηγόρων που πατώνουν στις εξετάσεις για το δικαστικό σώμα γίνεται κάθε χρόνο όλο και πιο τρομακτικό.

Όταν σπούδαζa, η πιο δύσκολη εξέταση ήταν αυτή στην Ιταλική φιλολογία και Ιστορία. Λίγοι από τους συμφοιτητές μου την είχαν περάσει με την πρώτη, ενώ άλλοι έπρεπε να προσπαθήσουν πολλές φορές ή απλά τα παρατούσαν.

Πως πέσαμε όμως τόσο χαμηλά;

Ένας λόγος φαίνεται να είναι η χρήση των smartphones και των SMS. Συντομογραφίες, λάθη στην πληκτρολόγηση και η εισαγωγή πολλών λέξεων από τα αγγλικά έχουν φτωχοποιήσει τις γλωσσικές δεξιότητες. Αλλά αυτή η εξήγηση από μόνη της δεν επαρκεί.

Η κατάργηση των Λατινικών από τα σχολεία βρίσκεται στη ρίζα του προβλήματος. Η γνώση Λατινικών βοηθάει στην εκμάθηση των Ιταλικών και άλλων Ευρωπαϊκών γλωσσών, καθώς επίσης και δίνει εφόδια στο μυαλό για να εισχωρήσει και σε άλλα πεδία γνώσεων. Δεν είναι μυστικό ότι η γνώση της πολύπλοκης δομής της πρότασης στα Λατινικά και των ιδιωμάτων είναι προσόν για τους μαθητές.

Μέχρι το 1970 τα Λατινικά διδάσκονταν στα δημοτικά και τα γυμνάσια: τα παιδιά μάθαιναν να μεταφράζουν έργα του Βιργίλιου χωρίς να χρησιμοποιούν λεξικό και να απαγγέλουν αποσπάσματα από τη «Θεία Κωμωδία» και από ποιήματα του Καρντούτσι, του Λεοπάρντι και του Μαντσόνι.

Σήμερα όμως, η διδασκαλία των Λατινικών περιορίζεται μόνο σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις στα Γυμνάσια και στα Λύκεια, ενώ στα πανεπιστημιακά τμήματα εξαρτάται από την σχολή. Η κρίση είναι επίσης υπεύθυνη για το μειωμένο ενδιαφέρον στις κλασσικές σπουδές. Οι εγγραφές στα κλασσικά Λύκεια, όπου διδάσκονται επίσης και Αρχαία Ελληνικά, είναι χαμηλή. Μόλις 31860 από συνολικά 530911 μαθητές γράφτηκαν φέτος σε αυτά.

Οι απέλπιδες προσπάθειες από μοντέρνους συγγραφείς να αναβιώσουν την κλασσική παιδεία μεταφράζοντας το «Δεκάμερο» του Μποκάτσιο και τον «Ηγεμόνα» του Μακιαβέλι στα σύγχρονα Ιταλικά δεν έφεραν σημαντικά αποτελέσματα. Ως τώρα, μόνο μία Ακαδημία στην Ρώμη – το Βιβάριουμ Νόβουμ – κατάφερε να φέρει την «νεκρή» γλώσσα πίσω από τον τάφο. Οι μαθητές εδώ μιλούν αποκλειστικά Λατινικά και μάλιστα αποβάλλονται αν πιαστούν να προφέρουν έστω και λίγες ιταλικές λέξεις. Αλλά η συγκεκριμένη Ακαδημία είναι εξαίρεση, η οποία μάλιστα θεωρείται και εκτός πραγματικότητας. Οι οικογένειες είναι πεπεισμένες ότι η γνώση Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών δεν θα βοηθήσει τα παιδιά τους να βρουν δουλειά, αυτό όμως είναι λάθος.

Το πρόβλημα έγκειται στο ότι οι μαθητές έχουν χάσει τη μνήμη τους, όχι στην πραγματικότητα αλλά μεταφορικά. Η «ars mnemonica», η τέχνη δηλαδή της εξάσκησης της μνήμης, αυτή η μάλλον βαρετή αλλά χρήσιμη τεχνική που επιβάλλει την παπαγαλία φράσεων, στίχων, ακόμη και ενός ολόκληρου έπους ανήκει πλέον στο παρελθόν. Όμως η εξάσκηση των πνευματικών δεξιοτήτων βοηθάει στην βελτίωση της ικανότητας γραφής.

Η πραγματικότητα είναι ότι η εκπαίδευση στην Ιταλία χρήζει επείγουσας αναθεώρησης. Μία σειρά από μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων χρόνων που επέφερε μειώσεις στα κονδύλια για την παιδεία και μείωση των ωρών διδασκαλίας Λατινικών κai Ιταλικών υποβάθμισε την ποιότητα της διδασκαλίας, ενώ οι Ενώσεις Εκπαιδευτικών ισχυρίζονται ότι είχε αρνητική επίδραση κai στην ικανότητα κατανόησης των κειμένων.

Ασφαλώς και πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση στην εκμάθηση των Λατινικών, αλλά με κάποιες καινοτομίες: όχι μέσω άχρηστων μεταφράσεων αλλά με ανοιχτές συζητήσεις και αναλύσεις αρχαίων κειμένων που είναι άξια της προσοχής μας ακόμη και σήμερα.

Και οι δάσκαλοι θα πρέπει όμως να κάνουν αλλαγές γιατί οι αντιλήψεις τους είναι απαρχειωμένες. Υπάρχουν “κακοί” μαθητές επειδή υπάρχουν “κακοί” δάσκαλοι. Οι μαθητές θέλουν να διαβάσουν κάτι περισσότερο από μία σύγχρονη νουβέλα κάθε μήνα. Θέλουν δασκάλους που είναι παθιασμένοι με τη δουλειά τους και όχι βαριεστημένους υπαλλήλους που περιμένουν την συνταξιοδότηση.

Η διδασκαλία της γλώσσας εξαρτάται από το βαθμό που είναι ελκυστική. Οφείλει να είναι σέξυ. Και τώρα δεν είναι».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>